गुदि सोंबादफोसावनाय: 3 मिनिट फरायनाय
DPDP आइन, जीसि मिनिटआव बेखेवनाय
भारतनि डिजिटेल गावनि डेटा रैखाथि आइन, 2023 आ मा मा लाखियो, सोरनि सायाव सोलिथाव जायो, आरो नोंनि आरो नोंनि डेटा दोनथुमनाय कम्पानीफोरनि थाखाय मा सोलायो।
भारतनि डिजिटेल गावनि डेटा रैखाथि आइन, 2023 (DPDP आइन) आ गावनि डेटानि सायाव हादोरनि गिबि आपोन आइन। बेयो थाम सोंनायनि फिननाय होयो: कम्पानीफोरा नोंनि डिजिटेल गावनि डेटाजों मा खालामनो हायो, नों बेनि सोमोन्दै मा खालामनो हायो, आरो नियमफोरखौ सोर मानिहोयो।
बे गाइडआ गोनांथार बाथ्राफोरखौ अरम रावआव बेखेवो।
बेयो मा लाखियो
आइनआ डिजिटेल गावनि डेटा नि सायाव सोलिथाव जायो: सिनायनो हायनाय मोनसे मानसिनि सोमोन्दै जायखि डेटा जाय डिजिटेल महराव लानाय, एबा कागजआव लानानै उननाव डिजिटेल खालामनाय। नोंनि मुं, फोन नम्बर, थानाय जायगा, बायनायनि जारिमिन आरो देहानि रेकर्डफोर गासैबो बेयाव गलायो।
बेयो भारतनि सिङाव प्र’सेस खालामनायनि सायाव सोलिथाव जायो, आरो भारतनि मानसिफोरनो मुवा एबा सार्भिस होनायजों सोमोन्दो गोनां जाब्ला भारतनि बायजोआव प्र’सेस खालामनायनि सायावबो। मोननै मुवा बेनि सिमानि बायजोआव थायो: नों गोसोमै गावनि एबा न’नि थाखाय बाहायनाय डेटा, आरो नों गावनो सावरांआव फोसावबाय डेटा।
सोमोन्दो गोनां मानसिफोर
आइनआ जेरावबो नुनो मोननाय खायसे सोदोब बाहायो:
- Data Principal: नों, डेटाआ जायनि सोमोन्दै बे मानसिया। मोनसे गथ’नि (18 निख्रुइ खम बैसोनि जायखि मानसि) थाखाय, बेयाव बिमा-बिफा एबा आइनारि रैखागिरिबो लाखियो।
- Data Fiduciary: नोंनि डेटाखौ मानो आरो माबोरै प्र’सेस खालामगोन होन्नानै थाग्रा लानाय कम्पानी, जेरै नोंनि बेंक, मोनसे एप एबा मोनसे अनलाइन दोकान।
- Data Processor: मोनसे fiduciary-नि सायाव डेटा प्र’सेस खालामनाय मोनसे भेन्डार। बेयो मा खालामो बेनि दायित्वआ fiduciary-आवनो थायो।
- Consent Manager: बर्डआव रेजिस्टार खालामनाय मोनसे कम्पानी जाय नोंखौ मोनसे जायगायनिफ्राय गनायथि होनो, नायनो आरो फिन लाफिननो होयो।
- भारतनि डेटा रैखाथि बर्ड: नालिसफोर सम्भ्राम खालामनाय, डेटा भ्रिचनि सोमोन्दै बिजिरनाय आरो जरिमाना दोननाय दल।
गनायथिआनो गुदि नियम
बांसिन प्र’सेस खालामनायनि थाखाय नोंनि गनायथि नांगौ, आरो आइनआ बेनि थाखाय गोजौ थाखो दोनो। गनायथिआ उदां, गोसोमै, मिथिनानै होनाय, थाखो गैयै आरो सन्देह गैयै जानांगौ, आरो मोनसे गोरा राजि जानाय हाबाजों होनांगौ। मोनसे कम्पानीआ बुंनाय थांखिनि थाखाय नांनाय डेटाखौल’ बिनथिनो हायो।
बिनथिनायनि सिगां, कम्पानीआ नोंनो मोनसे नटिस होनांगौ जाय नोंखौ बुंगोन बिसोरा मा डेटा नांगौ आरो मानो, गनायथि माबोरै फिन लाफिनो आरो नोंनि मोनथायफोर माबोरै बाहायो, आरो बर्डआव माबोरै नालिस होयो। नों बे नटिसखौ इंराजि एबा संबिधाननि आठ नंथि अनुसूचिआव थानाय 22 रावनि जायखिबो रावआव बिनथिनो हायो।
नों जेब्लाबो गनायथि फिन लाफिननो हायो, आरो बेयो होनायनि बादिनो अरम जानांगौ।
खायसे बायजोबो दं, जायखौ आइनआ थार बाहायनाय (legitimate uses) होन्नानै बुंो। बिदिन्थि, मोनसे कम्पानीआ नों गोसोजों मोनसे गोसोमै थांखिनि थाखाय होनाय डेटा, एबा मोनसे आइन मानिनो एबा मेडिकेल इमार्जेन्सिनि थाखाय नांनाय डेटाखौ, गुबुन गनायथि बिनथि गैयै प्र’सेस खालामनो हायो।
कम्पानीफोरा मा खालामनांगौ
गनायथिखौ थारै लानायनि बायजोआव, जायखि Data Fiduciary-आ:
- नोंनि सोमोन्दै थाग्रा लानो बाहायब्ला डेटाखौ थार आरो आपोन दोननांगौ।
- डेटा भ्रिच हेंथा होनो गोनांथार रैखाथिनि थाखोफोर लानांगौ।
- बर्ड आरो खहा मोननाय जायखि मानसिनो डेटा भ्रिच रिपर्ट खालामनांगौ।
- थांखि जाफुंब्ला एबा गनायथि फिन लाफिनब्ला डेटा हुखुमोरनांगौ, जुदि मोनसे आइनआ बेखौ दोनथुमनो बुंआब्ला।
- नोंनि डेटानि सोमोन्दै सोंनायफोरनि फिननाय होनो हानाय मोनसे मानसिनि रिंसारनायनि गुवारै फोसावनांगौ, आरो मोनसे हाबा खालामनाय नालिस खान्थि दिन्थिनांगौ।
प्र’सेस खालामनाय डेटानि बांनाय आरो सांग्रांथि बायदि बिजिरनायनि सायाव सरकारआ Significant Data Fiduciary होन्नानै नटिफाइ खालामनाय कम्पानीफोरनि बांसिन दायित्व दं: भारतआव थानाय मोनसे डेटा रैखाथि अफिसार, मोनसे गावआरि डेटा अडिटार, आरो समाव समाव खहा बिजिरनाय।
गथ’फोरनि डेटा
मोनसे गथ’नि डेटा प्र’सेस खालामनायनि सिगां, कम्पानीआ बिमा-बिफा एबा आइनारि रैखागिरिनिफ्राय थारै खालामनो हायनाय गनायथि लानांगौ। बेयो गथ’फोरनि मोजां थानायाव खहा होनो हानाय बादि बिसोरनि डेटा प्र’सेस खालामनो मोनथाय गैया, आरो गथ’फोरखौ ट्रेक खालामनो, बिसोरनि आखुथाइ नायसोननो एबा बिसोरखौ थांखि होनानै बिग्यापन दिन्थिनो मोनथाय गैया।
जरिमानाफोर
गोनांथार रैखाथिनि थाखोफोर लानो हाथाया जाब्ला बर्डआ ₹250 क्र’र सिम, डेटा भ्रिच रिपर्ट खालामनो एबा गथ’फोरनि डेटानि दायित्व मानिनो हाथाया जाब्ला ₹200 क्र’र सिम, आरो गुबुन बांसिन सिफायनायफोरनि थाखाय ₹50 क्र’र सिम जरिमाना दोननो हायो।
बेयो माब्ला सोलिथाव जायो
आइनआ आगस्ट 2023 आव पास जाबाय। DPDP नियमफोर, 2025 खौ नभेम्बर 2025 आव नटिफाइ खालामबाय आरो फेज फेजै सोलिथाव जादिंगासिनो दं: गिबियाव बर्ड, बोसोर मोनसे बादि उनाव Consent Manager रेजिस्ट्रेसन, आरो दान 18 बादि उनाव कम्पानीफोरनि बांसिन दायित्वफोर।
नोंनि थाखाय बेनि ओंथि मा
दा नोंहाव नोंनि डेटानि सायाव मानिहोनो हायनाय मोनथायफोर दं, आरो “नङा” बुंनाय एबा गोसो सोलायनाया अरम जानांगौ होन्नानै आइनारि आसा दं। बेफोरखौ माबोरै बाहायनो नायनो DPDP आइन बादि नोंनि मोनथायफोर फरा, एबा नोंनि थाखाय मोनसे Consent Manager-आ मा खालामो बेखौ सोलो।
बे लिरनायआ सरासनस्रा सोंबाद, आइनारि बुद्धि नङा। आइन आरो नियमफोरा सोलायो; बेनि सायाव हाबा खालामनायनि सिगां दानि लिरथिखौ नाय एबा आइनारि बुद्धि होग्रानो सों।